Deklarasyon: Baskılara ve Kısıtlamalara Karşı Anadillerimizi Sonuna Kadar Savunacağız!

Rusya Federasyonu’nda 3 Ağustos 2018 tarihinde onaylanarak yürürlüğe giren ve anadillerin eğitimine kısıtlamalar getiren yasa ile ilgili olarak, Kafkas Dernekleri Federasyonu’nun çağrısı ile 5 Ağustos 2018 Pazar günü Ankara’da biraraya gelen yasadan etkilenen farklı kesimlerin temsilcileri olan sivil toplum kuruluşları, yapılacak diğer çalışmaların yanısıra öncelikle ortak kaygı ve tepkilerin dile getirileceği bir deklarasyon yayınlanması konusunda mutabık kaldılar.

Hazırlanan deklarasyon çeşitli öneriler ile nihai hale getirildi ve toplam 178 sivil toplum kuruluşu ve kurumsal yapılanma tarafından imzalandı. Deklarasyon bu yasa ile ilgili sivil toplum kuruluşlarının imzasına açık kalmaya devam edecek. İmzacı olmak isteyen kuruluşlar info@kaffed.org adresine e-mail ile bildirebilirler.

Deklerasyon metni şu şekilde:

DÜNYA KAMUOYUNA DUYURU:

BASKILARA VE KISITLAMALARA KARŞI ANADİLLERİMİZİ SONUNA KADAR SAVUNACAĞIZ!

15 Ağustos 2018

            Rusya Federasyonu’nda, 25 Temmuz 2018 tarihinde Duma’da, 28 Temmuz 2018 tarihinde Federasyon Konseyi’nde kabul edilerek 3 Ağustos 2018 tarihinde Devlet Başkanı tarafından onaylanan “Rusya Federasyonunda Eğitim Üzerine Federal Yasa’da Değişiklik Yasası” ile Rusya Federasyonu’nda yaşayan otokton (yerli) halkların dillerinin eğitimine bir darbe daha indirilmiştir. Bu kadar önemli bir yasanın, yasadan etkilenen tarafların katılımı olmaksızın tüm iyi niyetli çağrılara rağmen bu kadar hızlı bir süreç ile onaylanması manidardır.

Zaten “Resmi Dil” olarak eğitim sistemi içerisinde öğretilmekte olan Rusça, söz konusu değişiklik ile ayrıca okul öncesi dâhil olmak üzere tüm eğitim sisteminde anadilleri ile birlikte seçmeli hale getirilmiştir. Böylece zaman içerisinde zaten ders saatleri sürekli azaltılarak 2 saate kadar indirilen ve zorunlu dersler arasından çıkartılarak sınıf geçmeyi etkilemeyen ikincil bir ders statüsüne indirgenen anadili dersleri, çeşitli baskı unsurlarının da etkisi ile seçilmeleri zorlaştırılarak yer yer tamamen ortadan kaldırılabilecek duruma getirilmiştir.

Dünyanın en büyük yüzölçümüne sahip ve Federal yönetim sistemi ile geçmiş uygulamaları itibari ile çok etnisiteli, çok dilli, çok din ve kültürlü toplumsal yapıya dayalı bir ülke olmasına ve Federal Anayasa’da ve Federe Cumhuriyetlerin Anayasalarında yer alan çeşitli güvencelerin ve Rusya Federasyonu’nun taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden kaynaklanan hakların hala yasal olarak yürürlükte olmasına karşın, son yıllarda uygulamaların tam tersi istikamette gerçekleştiğini ve asimilasyoncu bir yaklaşımın politikalara hâkim olmaya başladığını endişe ile izliyoruz.

Bu yaklaşımın Rusya Federasyonu açısından da fayda yerine zarar doğurmaktan başka bir işe yaramayacağını, asimilasyonu kendi kimliğine, onuruna ve varoluşuna karşı bir saldırı olarak algılayacak çeşitli toplumsal kesimlerin girecekleri tepkisel ruh halinin toplumsal barışı bozacağını Rusya Federasyonu yetkililerinin de görmesi gerektiğinin önemle altını çiziyoruz.

Rus Halkı ile karşılıklı saygı ve güvene dayalı ilişkilerimizi bu tür yanlış politikaların dışında tutuyoruz ve bu halkın onurlu bireylerini ve kurumlarını hak mücadelemizin yanında yer almaya davet ediyoruz. Sorun halklar arasında değildir. Binlerce yıldır kendi coğrafyalarında yaşayan otokton halkların kendi anavatanlarında ana dillerini seçmeli hale getiren yanlış politikalardan kaynaklanmaktadır.

Bir dilin yok olması o ülke için büyük bir ayıp olduğu gibi insanlık adına da büyük bir kayıptır. Bu bilinç ile hareket edilmesini ve bu yasanın en kısa sürede Anayasa Yargısı’na götürülerek iptal edilmesini önemle talep ediyoruz.

Bu yasanın ve olumsuz etkilerinin ortadan kaldırılması için insan hakları, hukuk ve demokrasi ilkeleri çerçevesinde, tüm ilgililer ile karşılıklı saygıya dayalı doğrudan ve açık bir diyalog içerisinde çözüme katkı vermeye hazırız.

Aynı şekilde, Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı dâhil olmak üzere evrensel hukukun güvencesi olma iddiasındaki tüm resmi kurum ve mekanizmalara ve konu ile ilgili sivil platformlara bu haksızlığı taşıyacağız. Vatandaşlık bağı ile bağlı olduğumuz ve kültürlerimizi korumak konusunda önlemler almasını ve her türlü katkısını beklediğimiz Türkiye Cumhuriyetimizin yetkili kuruluş ve kurumları nezdinde de gerekli girişimleri yapacağız.

Dil özellikle anavatanında yaşatılmalıdır; diasporaların ana beslenme kaynağı da vatandaki dil, edebiyat, sanat ve kültürdür. Bu yönü ile anavatanlarımızdaki her türlü gelişme biz diaspora toplumlarını da doğrudan etkilemekte ve ilgilendirmektedir.

Bu vesile ile vurgulamak isteriz ki, sorunlarımızın uluslararası ilişkilerin çıkar çekişmelerine alet edilmesine taraftar olmadığımız gibi hiçbir ülkeye yandaş veya karşıt olmak gibi bir derdimiz de yoktur. Aynı zamanda hiçbir ülkeyle Türkiye’nin ilişkilerini bozmak gibi bir amacımız da söz konusu değildir. Derdimiz, bizi biz yapan ve antik çağlardan beri sahip olduğumuz ana dilimizdir, kültürümüzdür.

Dillerimiz kimliğimizdir, onurumuzdur. Her türlü baskı, kısıtlama ve asimilasyona karşı sonuna kadar anadillerimizi savunacağımızı tarihe bir not olarak düşüyoruz. Dillerimizin yokoluşunu asla kabul etmeyeceğimizi ve bu amaçla hep birlikte mücadele edeceğimizi bu vesile ile Türkiye, Rusya ve Dünya kamuoyuna bir kez daha ilan ediyoruz. Dünyanın ve ülkelerimizin tüm renklerini barış ve huzur içerisinde birlikte yaşatma idealine inanan başta Rusya Federasyonu ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları olmak üzere tüm dünya kamuoyunu varlık ve hak mücadelemize desteğe çağırıyoruz.

İMZACI KURULUŞLAR                 :

1

1864 Erbaa Çerkes Derneği

2

Adana Çerkes Kültür Derneği

3

Adana Kırım Türkleri Derneği

4

Adige Dil Derneği

5

Adige Khase-Çerkes Derneği

6

Adige Kültür Derneği

7

Afşin Kafkas Kültür Derneği

8

Ahlat Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği

9

Alan Kültür ve Yardım Vakfı

10

Anadolu Kafkas Çeçen Derneği Adana

11

Ankara Dostluk Kulübü

12

Ankara Kafkas Çeçen Dayanışma Derneği

13

APRA Yayıncılık

14

Antalya Dostluk Kulübü

15

Aydın Kuzey Kafkas Kültür Derneği

16

Bahçelievler Kafkas Çerkes Derneği

17

Balıkesir Adığe – Çerkes Kültür Derneği

18

Bandırma Kuzey Kafkas Kültür Derneği

19

Başkent Dostluk Kulübü

20

Biga Kafkas Kültür Derneği

21

Bilecik Kafkas Kültür Derneği

22

Birleşik Kafkas Dernekleri Federasyonu

23

Birleşik Kafkasya Konseyi Derneği

24

Bolu Kafkas Derneği

25

Bozüyük Kuzey Kafkas Kültür Derneği

26

Bursa Çerkes Kültür Derneği

27

Bursa Dostluk Kulübü

28

Bursa Tüm Tatar Türkleri Sosyal ve Kültürel Dayanışma Derneği

29

Çeçen Kafkas Muhacirleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği

30

Çerkes Derneği/Ankara

31

Çerkes Derneği/Antalya

32

Çerkes Dernekleri Federasyonu

33

Çerkes Dili ve Edebiyatı Derneği

34

Çerkes Hakları Derneği

35

Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti Derneği

36

Çerkes Kültür Evi Derneği

37

Çerkesya Gençlik Meclisi

38

Çerkesya Hareketi

39

Çerkesya Yurtseverleri

40

Çerkesya.net

41

Çerkezköy Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği

42

Çifteler Karaçay-Balkar Derneği

43

Çoğulcu Demokrasi Partisi

44

Çorum Kafkas Derneği

45

Çukurova Dostluk Kulübü

46

Demokratik Çerkes Hareketi

47

Demokratik Çerkes Kongresi Girişi

48

Dostluk Kulüpleri Platformu

49

Düzce Adige Kültür Derneği

50

Düzce Dostluk Kulübü

51

Emel Dergisi Yayın Kurulu

52

Emel Kırım Türk Kültürünü Araştırma Vakfı-İstanbul

53

Eskişehir Karaçay-Balkar Derneği

54

Eskişehir Kazan Tatarları Kültür ve Yardımlaşma Derneği

55

Eskişehir Kırım Halkbilimi Araştırmaları Derneği

56

Eskişehir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği

57

Eskişehir Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği

58

Eskişehir Nogay Türkleri Derneği

59

Etimesgut Kırım Tatarları Kültür ve Dayanışma Derneği

60

Gaziantep Kafkas Derneği

61

Gebze Kuzey Kafkas Kültür Derneği

62

Göksun Çerkes Kültür Derneği

63

Gölbaşı Kafkas Birliği Eğitim Kültür Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışma Derneği

64

Gönen Kafkas Kültür Derneği

65

Hamamözü Çerkes Derneği

66

Hollanda Nogay Vakfı

67

Ilgın Nogay Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği

68

İlkkurşun Kuzey Kafkas Kültür ve Yardımlaşma Derneği

69

İnegöl Çerkes Kültür Derneği

70

İskenderun Kafkas Derneği

71

İstanbul Birleşik Kafkasya Derneği

72

İstanbul Çerkes Derneği

73

İstanbul Dostluk Kulübü

74

İstanbul Kafkas Kültür Derneği

75

İverönü Köyü Kafkas Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği

76

İzmir Çerkes Kültür Derneği

77

Jineps Gazetesi

78

Kafdağı Eğitim ve Kültür Derneği

79

Kafkas Araştırma, Kültür ve Dayanışma Vakfı

80

Kafkas Derneği

81

Kafkas Dernekleri Federasyonu

82

Kafkas Vakfı

83

Kafkasevi Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Merkezi Derneği

84

Kahramanmaraş Dağıstanlılar Kültür ve Dayanışma Derneği

85

Kahramanmaraş Kafkas Çeçen Derneği

86

Kahramanmaraş Kafkas Kültür Derneği

87

Karacabey Kuzey Kafkasya Kültür Derneği

88

Karadeniz Ereğli Kafkas Kültür Derneği

89

Karlı Köyü Kafkas Kültür Derneği

90

Kayseri Birleşik Kafkasya Kültür Eğitim Ve Sosyal Yardımlaşma Derneği

91

Kayseri Dostluk Kulübü

92

Kayseri Kafkas Derneği

93

Kırım Gelişim Vakfı-Eskişehir

94

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Vakfı-Ankara

95

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği

96

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Afyonkarahisar Şubesi

97

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Aksaray Şubesi

98

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Amasya Şubesi

99

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Balıkesir Şubesi

100

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Bandırma Şubesi

101

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Bursa Şubesi

102

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Ceyhan Şubesi

103

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Çatalca Şubesi

104

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Çorlu Şubesi

105

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Çorum Alaca Temsilciliği

106

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Çorum Kalecikkaya Temsilciliği

107

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Edirne Şubesi

108

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Gebze Şubesi

109

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Gölbaşı Ballıkpınar Şubesi

110

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Gönen Şubesi

111

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği İngiltere Temsilciliği

112

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği İstanbul Anadolu Yakası Şubesi

113

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği İstanbul Şubesi

114

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Kayseri Temsilciliği

115

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Keçiören Temsilciliği

116

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Kırıkkale Şubesi

117

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Kocaeli Şubesi

118

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Manavgat Şubesi

119

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Mersin Şubesi

120

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Nevşehir Temsilciliği

121

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Norveç Temsilciliği

122

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Ordu Temsilciliği

123

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Polatlı-Toydemir Şubesi

124

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Polonya Temsilciliği

125

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Romanya Temsilciliği

126

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Sungurlu Şubesi

127

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Tekirdağ Şubesi

128

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Ukrayna Temsilciliği

129

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Yalova Çiftlikköy Şubesi

130

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Yalova-Subaşı Şubesi

131

Kiçir Adige Derneği

132

Kocaeli Dostluk Kulübü

133

Kocaeli Kafkas Derneği

134

Konya Çerkes Derneği

135

Konya Nogay Türkleri Derneği

136

Kozlu Çerkes Derneği

137

Kulu Nogay Türkleri Eğitim ve Sosyal Dayanışma Derneği

138

Küçüksu Kafkas Derneği

139

Kütahya Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği

140

Ladik Çerkesler Derneği

141

Maltepe Çerkes Derneği

142

Manisa Kafkas Derneği

143

Marmara Çerkes Derneği

144

Mersin Kafkas Kültür ve Yardımlaşma Derneği

145

Merzifon Çerkes Kültür Derneği

146

Meydandüzü Köyü Çerkes Kültür Derneği

147

Mole Video Yayıncılık

148

Mustafakemalpaşa Çerkes Kültür Derneği

149

Nazilli Kafkas Derneği

150

Nogay Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği

151

Orta Asya-Kafkasya Kültür Derneği

152

Oset-Alan Kültür Derneği

153

Osmaniye Kafkas Kültür Derneği

154

Polatlı Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği

155

Reyhanlı Çerkes Derneği-Adığe Khase

156

Sakarya Kafkas Kültür Derneği

157

Sakarya Kırım Türkleri Yardımlaşma ve Kültür Derneği

158

Samsun Birleşik Kafkasya Derneği

159

Samsun Çerkes Derneği

160

Sarıgüney Kültür Yardımlaşma Derneği

161

Silivri Kuzey Kafkas Kültür Derneği

162

Sinop Kafkas Derneği

163

Sivas Kafkas Çeçen Derneği

164

Sivas Kuzey Kafkas Kültür Derneği

165

Soma Kafkas Kültür Derneği

166

Söke Kafkas Derneği

167

Sungurlu Kafkas Kültür Derneği

168

Susurluk Kafkas Derneği

169

Şamil Eğitim ve Kültür Vakfı

170

Şarkışla Kafkas Derneği

171

Şimali Kafkas Kültür, Eğitim ve Yardımlaşma

172

Tokat Çerkes Derneği

173

Turhal Kafkas Kültür Derneği

174

Uzuntarla Adige Kültür Derneği

175

Uzunyayla Kafkas Kültür ve Yardımlaşma Derneği /İstanbul

176

Uzunyayla Kültür ve Dayanışma Derneği /Kayseri

177

Vezirköprü Kafkas Kültür Derneği

178

Yalova Çerkes Birliği Kültür ve Yardımlaşma Derneği

Deklarasyon Metninin Çerkesce Çevirisi;

ДУНЕЙПСО БЭДАУШЫМ ЗЭХАХЫНУ:

ДИ АНЭДЭЛЪХУБЗЭР СЫТ ХУЭДИЗУ ДАМЫКЪУЗЭМИ, ДЭ АР ТХЪУМЭЖЫНУЩ.

                                                                                                                                                                                                                                                                  15 Шыщхьэlу 2018

«Егъэджэныгъэм и IуэхукIэ Федеральнэ Хабзэм зэхъуэкlыныгъэ хэлъхьэным теухуауэ» Урысей Федерацэм къыхилъхьа анэдэлъхубзэхэм я закоеопроектыр бадзэуэгъуэм и 25-м 2018 гъэм Къэрал Думэм, бадзэуэгъуэм и 28-м 2018 гъэм шыщхьэIум и 3-м 2018 гъэм Урысейм и президент Владимир Путин Iэ щIидзащ. Ар ижь-ижьыж лъандэрэ Урысейм щыпсэу лъэпкъхэм я анэдэлъхубзэм дежкIэ удынышхуэщ. Законопроектым гъуэгу игъуэту ямыдэу сыт хуэдиз псалъэмакъ къамыIэтами, лъэIукIэ къэрал унафэщIымрэ депутатхэмрэ зыхуамыгъэзами, хьэтыр зэрыщымыIар гущlыхьэщ.

Урысыбзэр еджэныгъэ системэм къэралыбзэу хэтщ, сыхьэт бжыгъэ мымащIи хухэхащ, ауэ хабзэщIэ къащтам ипкъ иткIэ анэдэлъхубзэ цIэри иратащ. Абы къыщIагъужащ адэ-анэмрэ сабиймрэ сыт хуэдэ бзэри анэдэлъхубзэу къыхахыну хуитыныгъэ яIэу. Анэдэлъхубзэхэр джыным къэралым хухихар сыхьэтищщ. Езыр мыурысу урысыбзэр анэдэлъхубзэу къыхэзыххэм а сыхьэтищри хущIагъунущ урысыбзэр яджыным папщIэ щыIэ сыхьэт бжыгъэхэм. Апхуэдэ щIыкIэкIэ анэдэлъхубзэхэм я пщIэр ираудыхащ, нэхъ тыншу икIи псынщIэу хэкIуэдэжыным Iуэхур хуагъакIуэ.

Урысейр дунейм нэхъ щIышхуэ щызыIыгъ, щхьэж и дин иIыгъыжу, и щэнхабзэ иIэжу лъэпкъ зэщымыщ куэд щыпсэу къэралщ, ахэр къихъумэн хуейуэ Урысей къэралым и Конституцэр щыIэщ, абы хыхьэ республикэхэм я Конституцэ яIэжщ, ахэм нэмыщIи Урысей Федерацэм Iэ зыщIидза къэралзэхуаку зэгурыIуэныгъэхэри щыIэщ лъэпкъхэм лей къытримыгъыхьэнымкIэ къалэн зыхуищIыжу, ауэ а псоми пэрыуэ Iуэхухэр къохъу. А лъэпкъхэр урысым зэрахэшыпсыхьыжыну политикэр тепщэ зэрыхъум ди жагъуэ хъууэ дыкlэлъоплъ.

Апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкlэм Урысейм дежкlэ зэраныгъэ фIэкlа сэбэпынагъ къызэримыхьынум, лъэпкъхэм я мыарэзыныгъэм къэралым и мамыр гъащlэр къызэпиудынкIэ зэрыхъунум Урысейм и унафэщlхэм нэхъ гулъытэ хуедгъэщIыну дыхуейщ.

Урысей цlыхубэмрэ дэрэ пщlэ дяку дэлъуу дызэрызэдэпсэум политикэ щыуагъэхэр зэран хэхъухьыну дыхуейкъым. Цlыхубэхэм я зэхуаку проблемэ дэлъкъым, мыарэзыныгъэ къэзышэр илъэс мин бжыгъэ хъуауэ езым я щlыналъэ исыж лъэпкъхэм я анэдэлъхубзэр яджыжыныр къэзыгъэтIасхъэ политикэращ.

И хэку исыж лъэпкъым и бзэр фlагъэкlуэдыныр, емыкlум къыщымынэу, цlыхуу щыIэм я дежкIэ хьэдэгъуэдахэщ. Апхуэдэ гупсысэкlэ еплъыу мы хабзэ щыуагъэкIэ къащтар Хэкум и Суд нэхъыщхьэм иlэтыжыну долъаlуэ. БжыгъэкIэ нэхъ мащIэ лъэпкъхэм я зэран къызыхэкIыну хабзэр Iухыжа хъуным папщIэ цIыхум и хуитыныгъэр, демократиер зэрахъумэж къэухьым диту дэ тхузэфlэкlыр хэтлъхьэнущ.

Апхуэдабзэу мы политикэ щыуагъэр я пащхьэ итлъхьэнущ Лъэпкъыбэ зэкъуэувахэм я зэгухьэныгъэм, Европэм ШынэгъуэншагъэмкIэ Зэдэlэпыкъуныгъэм, Хабзэр Хъумэнымкlэ Дунейпсо Зэгухьэныгъэ Пэрытхэм. И цlыхубэм дыщыщу дызыщыпсэу Тырку къэралыгъуэм и унафэщlхэми ди лъэпкъ щэнхабзэр зыхъумэ зэгухьэныгъэхэми ди бзэр хъумэнымкIэ зыкъытщIагъэкъуэну лъэlукlэ дабгъэдыхьэнущ.

Анэдэлъхубзэр хъума щыхъунур псом япэу хэкуращ. Хэхэсхэми я анэдэлъхубзэр зэрахъумэжыфынур я хэкум пыщlауэ щытымэщ. Абы ехьэлlауэ хэхэсымрэ хэкумрэ я зэпыщlэныгъэхэм мыхьэнэ ин иlэщ.

Къыхэдгъэщыну дыхуейщ ди проблемэхэр лъэпкъ зэныкъуэкъу къагъэхъуну, абыкIэ къагъэсэбэпыну дызэрыхуэмейр, зы къэрали абыкlэ дызэрыбгъэдэмыувэр. Апхуэдабзэу Тырку Республикэмрэ нэгъуэщl къэралрэ я зэхуаку зэгурымыlуэныгъэ къыдэхуэну дыхуейкъым. Ди гукъеуэр ижь ижьыжьыж лъандэрэ къыддекlуэкl ди анэдэлъхубзэр, ди щэнхабзэр хъумэн зыращ.

Ди бзэр ди псэщ, ар дэ дыкъэзыгъэлъагъуэщ. Сыт хуэдэ текъузэныгъэкIэ ар къытlурачыну хуежьэми, дыпсэуху дыкъыщхьэщыжынущи, ар Тыркуми, Урысейми, дунейпсо цIыхубэми иджыри зэ наlуэу яжыдоlэ. Дунейпсом тет дэтхэнэ зы лъэпкъыри мамыру зэдэпсэунум дыщIохъуэпсри, Урысейри, Тыркури, дунейпсо цlыхубэри фыкъыхудоджэ зытхъумэжыну дызэрыхуейр къыддэфIыгъыну.

(Зэзыдзэкlар: Емуз Баязыт’щ)

791 total views, 1 views today

1 Comment

  1. Yaşar Nogay dedi ki:

    Olması gereken ifadelerle ve çok katılımla yazılan deklarasyon, tarihe iz düşmek açısından önemli. ancak, karşı karşıya olunan sorunu çözmek için yeterli değil.
    Kurumlar, toplumsal iç dinamikleri harekete geçirerek, toplumsal bilinç temelinde ANA DİL e sahip çıkmayı teşvik etmelidir.

Yorum Yap